Abdullah Efendi'nin Rüyaları kapağı

Abdullah Efendi'nin Rüyaları

Ahmet Hamdi Tanpınar
5,04 puan 11 okur 11 alıntı 1 inceleme
Tüm alıntılar Amazon'da satın al
Sayfa
144
ISBN
9786256839465

Arka kapak

Ahmet Hamdi Tanpınar, Abdullah Efendi’nin Rüyaları hikâyesinin tefrika duyurusunda, Türk hikâyesinin bu garip kahramanını şöyle tanıtır:

“Abdullah Efendi nedir? Belki de herkeste ondan bir parça vardır. Abdullah Efendi arzuyu kendisinde öldürememiş fakat ona serbestçe de yol verememiş bir tiptir. Melek değildir, fakat melek kanadı takmış bir hayvana çok benzer.”

Geçmiş Zaman Elbiseleri, Bir Yol, Erzurumlu Tahsin ve Evin Sahibi'nin kahramanları da Abdullah Efendi ile aynı talihi ve trajik varoluşu paylaşırlar: “Arzuyu kendisinde öldürememiş fakat ona serbestçe de yol verememiş” bu kahramanlarda, evet, hepimizden bir parça vardır.

Alıntılar11

Tümünü gör
Müthiş bir giriş.
Yatak oldukça geniş... Ben bir kenarına uzanıyorum, o bir kenarına... O, yani hastalığım. Bundan evvel de geniş yataklarda yattım; yanımda yine yatak arkadaşlarım vardı; ümitlerim, hülyalarım, vehimlerim, gündelik acı ve kederlerim sırasıyla gecelerime arkadaşlık ederlerdi. Fakat bu sefer onların hepsinden, hatta büyülü gözleriyle en ısrarlı olan arzudan bile ayrıldım. Şimdi hastalığımla baş başayım. Onu, anlaşılan, geç doğan bir çocuk gibi yıllarca kendimde gezdirdim. Belki bu yüzdendir ki bana hiç yabancı gelmiyor. Bu geniş yatakta yan yana, hatta kucak kucağa yatıyoruz; ayaklarımın ucunda hararetim var. Küçük, siyah, sokulgan bir köpek gibi orada, ayaklarımın ucuna kıvrılmış yatıyor.
heart
12 kişi
∙
Bu da sonuncu 🙂
"Bir ömür bitebilir", diyordu. "İnsan ölebilir, çıldırabilir. Bir enkaz, bir çöp, bir iskelet, bir cîfe olabilir. Fakat yalansız yaşayamaz. Ölüm bile arkasında dayanacağı bir yalan olmazsa tahammülsüz bir şey olur. Başımın altına rahat bir yastık gibi koyacağım tek bir yalan kalsaydı.." Fakat hayır, bu gece en çıplak, en zalim hakikatlerin gecesiydi. Abdullah her şeyi görecek, her şeyi anlayacaktı. "Yarın, nasıl tekrar insanların arasına girebilirim. Nasıl onlara tahammül ederim, nasıl ellerini sıkar, gülmeden, ağlamadan, tiksinmeden yüzlerine bakarım...''
heart
7 kişi
∙
En sevdiğim kısım…
Bu insanı dinlendiren, sinirlere yumuşak bir yastığa başın gömülmesi gibi sükûn ve rahat getiren, zamanın akışını tembel bir rüya içinde teker teker sayan o munis bakışlı, yaz bahçesi kokulu sessizliklerden değildi. Onda, daha ziyade büyük ve âlemşümul bir varlığın istirahatine benzeyen, hatta daha iyisi, insana büyük ve alemşümul bir boşluk duygusunu veren bir hâl vardı. Bu boşluğu herhangi bir hareket veya sesle doldurmak Abdullah'a çok tehlikeli bir tecrübe gibi geliyordu; bu gergin zemberek bir defa kırılsa ortaya kimbilir neler, ne korkunç ifrit-ler, ne zalim manzaralar çıkardı? Bununla beraber olduğu yerde durmaktan da korkuyordu. Biraz kalsa bütün vücudunu ve düşüncesini görünmeyen birtakım eller yakalayacaklar, bir zindan rutubetinde ıslanmış çok eski birtakım şeritler, çürümüş saman renkli bezlere sarıp mumyalayacaklar sanıyordu.
Dört yanı bir uçurum gibi olan bu sessizliğin, insana böyle bir vehim vermesi de gayet tabiiydi. Çünkü ölüm düşüncesinin kendisi bile buna benzer bir kâbus, herhangi bir değişme, bir hareket, bir arıza fikrinden bu kadar uzak, hayatı bir çırpıda ilga ediveren böyle bir boşluk hayalini doğuramazdı. Sanki zaman volkanından fışkırmış küllerin kapladığı bir diyardaydı; sanki süreklilik dediğimiz, yıldızlardan örülmüş zincir birdenbire kopmuş, kuyruğunu yiyip kendi kendinden doğan büyük ve ebedi yılan, ayaklarının ucuna cansız ve upuzun yıkılmıştı. Abdullah sanki bu ölüye basmamak ister gibi dikkatle, yavaş yavaş, adeta çok koyu, çok karanlık bir mayide yüzer gibi yürüyordu. "N'olur, n'olur," diyordu, "bu zifiri karanlık bir tarafından delinse, güneş, ay, yıldız ışığı, ecinni gözü, her ne olursa olsun biraz ışık gelse, tanıdığım, tanımadığım bir şeyler görsem...
heart
6 kişi
∙
Tüm alıntılar (11)

İncelemeler1

Kitap İncelemesi
5.0/5
Edebiyatta benlik veya ikilik kavramını işleyen birçok eser vardır. Abdullah Efendi’nin Rüyaları bu eserlerden biri belki de en iyisidir. Beş öyküden oluşan kitapta, öz ve öteki benlik, aidiyet, arayış, zaman gibi konuları hakikat-rüya ekseninde anlatan öyküler bulunuyor. Anlatılan olaylar ve karakterler hem rüya olamayacak kadar gerçekler hem de gerçek olamayacak kadar absürtler. Yazarın ince mizahını bu absürt kısımlarda bulabiliyoruz. Her okuyuşumuzda farklı bir konuyu ele alış şeklini görebiliyoruz. Bu yazarın birden fazla meseleyi ahenk içinde, birbirine zincirle bağlanmış şekilde verebilmesinden kaynaklanıyor. Zaman gibi döngüsel anlatımıyla biraz başınız dönebilir ve sonunda kendi kuyruğunu yutan bir yılan gibi yok olmuş, kaybolmuş hissedebilirsiniz. Bunu Abdullah Bey’in bir benliğini masada bıraktıktan sonra yaşadığı bilinçdışı yolculuğunda da görebiliyoruz. Abdullah bu maceradan sonra bir daha asla eski Abdullah Efendi olamıyor. İç dünya - dış dünya, hakikat-rüya, bilinç-bilinçdışı arasındaki ince çizginin silikleşmesi ve bu çizgi etrafındaki salınımıdır Abdullah’ın öyküsü. Öyle ki öykünü başlarında Abdullah Efendi’yi üst kat sakini yani ev sahibi, Abdullah’ı ise alt kat sakini yani kiracı olarak net bir şekilde ayırmış yazar. Fakat karakter hep bir olma, bütün olma arzusunda hareket ediyor. Öykü bir delilik öyküsü gibi görünse de bir uyanışın hatta aydınlanışın öyküsü olarak okunmalı. Çünkü bir kere Abdullah’ın başındaki çatı uçmuş ve mavera ile arasında kuvvetli ve derin bir muhabbet başlamıştır. O günden sonra diğerleri gibi olmak istese de olamaz. Rüyalarda yer alan arzu(cinsellik) ve korku unsurları dozunu artırarak öykü boyunca devam ediyor. Rüyada bulunan tüm kadınlar arzu nesnesi olarak ve idealize edilmiş- gerçekdışı şekliyle yer alıyor. Yazar klasik rüya anlatısı sunmak yerine, rüyanın karmaşasını bize öyle güzel bir düzenle ve lezzetle sunuyor ki, takip etmek için kendimizi zorlanmadığımız gibi kapılıp gidiyoruz karakter ile birlikte. Bu nedenle bu öykü, kitaptaki diğer öykülere göre en fazla fantastik unsur barındıran öykü olabilir. Diğer öyküler üzerine de uzun uzun yazılabilir fakat ayrı ayrı incelenmelidir. Son olarak söylemeden geçemeyeceğim. Tanpınar evreninde tanımlanamayan hiçbir duygu yok. Kendinizin bile içinizde tanımlayamadığınız hissi Tanpınar size açıklıyor. Üstelik psikoloji kitaplarında bile bulamazsınız böylesi tanımları. Beni en çok etkileyen kısım da bu oldu. Örnek olarak şu kısmı ekliyorum,
Erzurumlu Tahsin Öyküsü’nden: Tahsin Efendi ile son bir defa daha, bu sefer bir zelzele gecesinde karşılaştım. 1924 senesi sonbaharında olan ve o havaliyi Kars'a kadar altüst eden bu felaket elbette hatırlardadır. Ben o zamana kadar bu afeti görmemiştim. Ve bir türlü ne dereceye kadar müthiş olabileceğini anlayamıyordum. Toprağın sarsıntısı denizin fırtınasına benzemiyor, büsbütün ayrı bir şey, denizde her zaman müteyakkız bulunuyoruz; deniz, biliyoruz ki insanoğlu için güvenilecek bir unsur değildir. Onu başından düşman olarak aldığımız için su bizde mukavemet, müdafaa ve zafer sevkitabii ve ihtiyaçlarını uyandırıyor... Hâlbuki toprak böyle değil, o insanlığın en güvendiği unsurdur. Saadetini, refahını, emniyetini ona bağlamıştır. Onu her zaman itaatli, müşfik veyahut hiç olmazsa lakayt ve sakin görmeye alışmışızdır. Toprağın sarsılması işte bu emniyetin yıkılmasıdır ve bir dost tarafından hançerlenmeye benzeyen vahim bir hâli vardır. Onun için denizden gelen tehlike karşısında atik ve cesaretli kesilen bir insan, topraktan gelen tehlike karşısında maneviyatını kaybetmiş bir sürü şekline giriyor.
heart
alkis
8 kişi
∙
Tüm incelemeler (1)

Benzer kitaplar

Kitaplığını oluştur

Kitapları kitaplığına eklemek, puan vermek ve okuma durumunu takip etmek için giriş yap. Hesabın yoksa ücretsiz kaydolabilirsin.