Halide Edip Adıvar’ın yazma ritüeli. Öyle zannediyorum
ki, o günkü yazarların pek çoğu da böyle yazıyordu. Kitabı okurken, burada en çok dikkatimi çeken “uzun ince kağıt” olmuştu. Gerçekten de A4 kağıdını kısa kenarından katlayınca el yazısı daha derli toplu gözüküyor. Yapay zeka, o dönemde “uzun ince” kağıda yazmanın, pratiklik ve zamanın basım teknolojisi ile alâkalı olduğunu da söylüyor. (Sigara sağlığa zararlıdır.)
Davut Sakallı
@davutsakalli
12,2K Puan
Adeptis
Adeptis
+10 Kullanıcı kendisi hakkında bir açıklama yazmamıştır.
(...) O sırada halkın zihinleri bir takım sıkıntılar ve dertlerle ilgili bulunmakla birlikte, Notre-Dame de Paris olağanüstü bir ilgi gördü. Bir kaç ayda sekiz baskı yapıldı. Hugo bu romana 1830 devriminden bir az sonra başlamıştı. Bir yayımcıyla yaptığı sözleşmeden dolayı Hugo baskı gördüğü, bir süre almayı da başaramadığı bir şişe mürekkebi satın aldı; sokağa çıkmayı engellemek için bütün giysilerini dolaba kilitleyip romanını bir an önce tamamlamak için kendisini gönüllü olarak hapsetti. Onuncu Charles'ın bakanlarının mahkemesini seyretmek için yalnız bir defa sokağa çıktı. 1831 yılı Temmuzunun 14. günü romanı bitti. Victor Hugo'nun satın aldığı mürekkep de tükendi Hugo romanının son satırını yazmak için mürekkebin son damlasını harcadı. Bu rastlantıdan dolayı, romanın adını "Bir Şişe Mürekkebin İçinde Olan Şey" olarak değiştirmek istediyse de, sonradan vazgeçti.
∙
"—İlk yazmaya başladığım zaman, çocuklarım daha pek küçüklerdi. Hizmetçi filan gelir; durmadan şunu bunu sorarlardı. Onlara cevap verirdim; kalemimimi de kâğıttan ayırmazdım. Fikirler beynimde o kadar şiddetle yer tutmuş olurlardı ki hiç bir yabancı ses onların yoğunluğunu dağıtamazdı. Fakat şimdi yalnızlık ve sessizlik arıyorum. Meselâ romanlarımı herkesten uzak bir yerde yazarım ve son derece titiz, sinirli olurum. Yanımda çok kahve, çok sıgara olmalı. Hem birkaç kutu sigara üst üste durmazsa rahat edemem. Kâğıtlarımın büyüklükleri de hep aynı ölçüde olmalı. Daima ince ve uzun kâğıda yazarım; yazdığım yer de alıştığım yer olmalı. Masam, hokkam, kalemim falan..."(...)—Bu hazırlıklarınız tamam olduktan sonra kaç günde kaç sahife yazabilirsiniz?"—Bazan yirmi, bazan elli; bazan da ancak sekiz."Eliyle çenesini tuttu ve biraz düşündükten sonra:"—Mübalağa olmasın ama, dedi. Yazdığım zaman bir haftada elli altmış cümle bile söylemem ve bu sıralarda bana bir şey söyledikleri zaman son derece titizlenirim. Yazdığım şeyi o kadar severim ki, başından sonuna kadar, bende ve ruhumda o eser ihtiraslı bir hummâ olur.''
∙
Bu satırlar 141 yıl önce(1885’te) yazılmış. Türkiye’deki matematiktaparlığın mucidi bu yazar herhalde. Victor Hugo’nun matematiğe hevesli olmaması, onu hayallere boş düşünceye sevk etmişmiş! Herkesin matematiğe ilgisi ve yeteneği olmayabilir. Bu o insanları boş düşünen insanlar yapmaz. Lisede benim de yoktu. O yüzden sözel alanını seçtim. Buna rağmen zorla matematik-geometri seçtirdiler sınıfa. Güya sınavlarda işimize yarayacak(!) Bütün sınıf kopya çekip geçerken, bir beni çekmeye çalışırken yakalardı. Diğer öğrenciler gibi kopya çekmediğim için, birisi beni özel olarak çalıştırmadığı için, özel derse, dershaneye de gidemediğim için hep düşük notlar aldım matematik ve geometriden. Diğer derslerimin ortalaması ile geçtim. Şeref yoksunları, hem seçmeli aldırdılar hem zayıf verdiler. Bugünkü aklım olsaydı, o matematiktaparların ağzının payını verirdim. Ne yapmadık lisede? Kitap okumadık bu matematik saçmalıkları yüzünden. Ancak üniversiteyi bitirdikten sonra kitapların dünyasına girebildim. Bunun bilinçli bir uygulama olduğunu düşünüyorum. İnsanlar okumasın, düşünmesin, hâyâl kurmasın; boş boş problem çözüp oyalansın istiyorlar. Zaten lisede çözdüğünüz o problemler, ne işe yarıyor? Sınava hazırlık dışında o problemleri, denklemleri hayatında kullanan insan evladı var mı? Bir de matematiğin bir bilim olduğunu insanlara inandırmaya çalışıyorlar. Ne yazık ki insanlar kanmaya başladı. Matematik bilim değildir. Beğenen beğensin. İlgi duyan, işine yarayacağını düşünen köküne kadar öğrensin. Ama kimse bu uyduruk, cevabı kesin olmayabilen, zaman kaybı olan disiplini öğrenmeye zorlanmasın. Gerçekten yazık.. Şuna bak. Adam matematiğe ilgi duymadığı için Victor Hugo gibi bir dehayı küçümsüyor. Kendi ne olmuş? Matematik problemleri işe yaramamış herhalde. Hayatını sonlandırmış.
(...)Hugo'nun matematiğe çok heves etmemesi, yazıklanacak bir durumdur. Çünkü bu bilime gerektiği gibi heves göstermiş olsaydı her şeyi doğru düşünmeye alışır, hayâllere kapılmaz ve dolayısıyla da kimi eserlerinde görülen boş düşüncelere yer kalmazdı. Bununla birlikte, matematikten büsbütün nasibini almamış değildi. Hele bir kara cümleyi (dipnot. Deyim: En basit cümleyi) (bile) doğru yazamayan kimi şairlere bakılırsa, Hugo'ya şairlerin Newton'ı diyebiliriz. Hayâlciler arasında, fen bilimleri şiire engel olur gibi boş bir düşünce geçerliyse de, Victor Hugo sırası düştükçe matematikten söz etmekten çekinmedi.(...)
∙
Türk aydını, her türlü sıkıntıya, kuşatılmışlığa ve yalnızlığa hazır olmalı. Kitabın anafikri bu çerçevede. Kitabın başkahramanı Mustafa Ural, zamanın politik baskılara rağmen, kendince direniyor. Acı patlıcanı kırağı çalmaz misali… Devrimci aydını kimse teslim alamıyor. Filmini de seyrettim. Ne yazık ki kitaptaki duygu, mizah, derinliğe pek ulaşılamamış.
Okudumolarak işaretledi.
Karartma Geceleri
∙
Türk aydını, her türlü sıkıntıya, kuşatılmışlığa ve yalnızlığa hazır olmalı. Kitabın anafikri bu çerçevede. Kitabın başkahramanı Mustafa Ural, zamanın politik baskılara rağmen, kendince direniyor. Acı patlıcanı kırağı çalmaz misali… Devrimci aydını kimse teslim alamıyor. Filmini de seyrettim. Ne yazık ki kitaptaki duygu, mizah, derinliğe pek ulaşılamamış.
Okudumolarak işaretledi.
Karartma Geceleri
∙
“Evvelâ size Rus şairlerinden Mayekov’un bir levhasını hatırlatacağım: Mayekov, birgün bir izbeye gitmiş. Ocakta çam kütükleri yanıyormuş. Alevleri odayı aydınlatıyormuş. Bu ocağın önünde bir küçük çocuk, eline bir kitap almış, parmaklarını satırların üzerinde yürüterek heceleye heceleye okuyormuş. Bunun karşısında uzun saçlı, uzun sakallı Rus köylüleri, kucaklarında çocukları uyuyan Rus kadınları, can kulağıyla bu kızı dinliyorlar ve başlarını sallıyorlarmış. Şair diyor ki: “Bu kitap, halkın diliyle yazılmış, onun yurdunun güzelliklerini, büyüklerini, ecdanının efsanelerini, hatıralarını, kalplerinin aşklarını, elemlerini, hayatlarının ümitlerini ve rüyalarını söylüyor. Bu kitabın, isterse hecelene hecelene bir kız çocuğu tarafından okunsun, kulübelere girmesi ve halkın karanlıkta kalmış ruhlarına bir ışık, heyecansız yüreklerine bir titreme vermesi, Rusya’nın istikbalinin ufuklarında büyük ve ilâhi bir güneş doğacağını müjdeliyor…”
Mehmet Emin Yurdakul, "Peki efendim; milli edebiyatın dil, vezin ve mevzudaki gayesi hakkında ne düşünüyorsunuz?" sorusu üzerine.
∙
