Arka kapak
1919 senesi Mayıs’ının 19. günü Samsun’a çıktım. Vaziyet ve manzara-i umumiye:
Osmanlı Devleti’nin dahil bulunduğu grup, Harb-i Umumi’de mağlup olmuş, Osmanlı ordusu her tarafta zedelenmiş, şeraiti ağır bir mütarekename imzalanmış. Büyük Harp’in uzun seneleri zarfında millet yorgun ve fakir bir halde. Millet ve memleketi Harb-i Umumi’ye sevk edenler, kendi hayatları endişesine düşerek memleketten firar etmişler. Saltanat ve hilafet mevkisini işgal eden Vahdettin, mütereddi, şahsını ve yalnız tahtını temin edebileceğini tahayyül ettiği deni tedbirler araştırmakta. Damat Ferit Paşa’nın riyasetindeki kabine; âciz, haysiyetsiz, cebin, yalnız padişahın iradesine tâbi ve onunla beraber şahıslarını vikaye edebilecek herhangi bir vaziyete razı…
Hepimizin bildiği bu cümlelerle açılan Nutuk, bir milletin yeniden doğuş hikâyesinin kurtarıcısının gözünden anlatıldığı, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en temel metinlerinden biri. Bağımsızlığa giden yollarda neler yaşandığını, Kurtuluş Savaşı’nı ve cumhuriyetin ilanını Atatürk’ün değerlendirmeleriyle bu eşsiz eserde yıllardır okuyoruz ve okumaya devam edeceğiz.
Atatürk’ün 1927’de meclis kürsüsünden verdiği nutkun yazıya dökülmüş hali olan elinizdeki eser, 1934 baskısının tıpkıbasımı olarak hazırlandı.
Alıntılar6
Tümünü gör"Hükümet şekillerinin sayılmasına gerek yok.' Egemenlik kayıtsız ve şartsız milletindir' dedikten sonra ,kime sorarsanız sorunuz, bu, cumhuriyettir. Doğan çocuğun adıdır. Ama bu ad bazılarına hoş gelmezmiş, varsın gelmesin."
Öğleden sonra saat bir buçukta Parti Genel Kurulu tekrar Fethi Bey'in başkanlığında toplandı. İlk söz bendeydi. Kürsüye çıktım ve şu konuşmayı yaptım:"Saygıdeğer arkadaşlar, çözümünde güçlüklerle karşılaştığınız sorunun sebebi, bütün arkadaşlarca anlaşılmıştır sanırım. Eksiklik ve yanlışlık izlemekte olduğumuz yöntem ve şekildedir. Gerçekten de, yürürlükteki Teşkilat-ı Esasiye Kanunumuza göre bir Bakanlar Kurulu kurmaya giriştiğimiz zaman, bütün arkadaşların her biri bakanları ve Bakanlar Kurulu'nu seçmek zorunda bulunuyor. Hepinizin birden Bakanlar Kurulu'nu seçmek zorunda olmanızda görülen güçlüklerin ortadan kaldırılmasının zamanı gelmiştir. Geçen dönemde de, aynı şekilde güçlüklerle karşılaşılıyordu. Görülüyor ki, bu yöntem bazen birçok karışıklıklara sebep oluyor. Yüksek heyetiniz bu güçlüğün çözümü için beni görevlendirdiniz. Ben de bilginize sunduğum görüşten esinlenerek düşündüğüm şekli belirledim. Onu önereceğim. Önerim kabul olunursa kuvvetli ve dayanışma içinde bir hükümet kurmak mümkün olacaktır. Devletimizin şekil ve niteliğini belirleyen ve hepimiz için bir amaç olan Teşkilat-ı Esasiye Kanunumuzun bazı noktalarını açıklığa kavuşturmak gerekmektedir. Öneri şudur," dedikten sonra bildiğiniz taslağı okurmak üzere katip beylerden birine uzatarak kürsüden ayrıldım.Önerimin niteliği anlaşıldıktan sonra tartışmalar başladı....Rahmetli Seyit Bey'in görüşüne Abidin Bey (Manisa ) şu yanıtı verdi:-"İlk olarak hükümet bunalımını ortadan kaldıralım."Eyüp Sabri Efendi'nin (Konya ) görüşü şuydu: -"Biz, Gazi Paşa Hazretleri'ni hakem yaptık. Bizim, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nu değiştirmeye yetkimiz yokdemek, yasadışı olduğumuzu kabul etmek demektir. Meclis'in, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nu değiştirmeye yetkisi ortadadır. Hükümetimizin şekli mutlaka cumhuriyet olacaktır."
...Bu tarihlerde, bütün ulusun İngiliz Muhipler Cemiyeti'nin isteğine katılarak İngiltere'nin yardımını istemesi, bu cemiyet adına, Sait Molla imzasıyla bütün belediye başkanlıklarına bir telgrafla bildirildiği ve bu telgrafın etkisini sonuçsuz bırakmak için ulusu gerektiği gibi aydınlatmakla birlikte hükümet katındaki girişimlerim de sizce bilinmektedir. Bundan başka 27 Mayıs 1919 tarihinde Türkiye-Havas-Reuter adındaki ajansın, toplanan Saltanat Şûrası hakkındaki açıklamalarda "Şûrayı oluşturan bütün üyelerin fikri, Türkiye'nin büyük devletlerden birinin yardımını sağlaması merkezindedir" haberini yayması üzserine, sadrâzama "Ulusun, ulusal bağımsızlığını korumaya kararlı olduğunu ve doğabilecek bütün uğursuz sonuçlara karşı her türlü özveriyi göze aldığını, ulusal vicdanı temsil etmeyen haberlerin kaygı verici yansımalar doğurduğunu yaymakla birlikte, bütün ulusu da bu durumdan nasıl haberdar ettiğimi başka bir nedenle açıklamıştım....
Diğer baskılar5
Benzer kitaplar
Atatürk'ün Bütün Eserleri 18. Cilt (1925 - 1927 )
Mustafa Kemal Atatürk
Atatürk'ün Bütün Eserleri 24.Cilt (1930-1931)
Mustafa Kemal Atatürk
Atatürkün Bütün Eserleri 29.Cilt (1937)
Mustafa Kemal Atatürk
Atatürk'ün Bütün Eserleri 30. Cilt (1937-1938)
Mustafa Kemal Atatürk
Atatürk'ün Bütün Eserleri 20. Cilt ( Nutuk 2 - 1927 )
Mustafa Kemal Atatürk
Atatürk'ün Bütün Eserleri 23.Cilt ( 1927-1929 )
Mustafa Kemal Atatürk
Atatürk'ün Bütün Eserleri 21. Cilt ( Nutuk 3 - Vesikalar 1927)
Mustafa Kemal Atatürk
Atatürk'ün Bütün Eserleri 25.Cilt (1931-1932)
Mustafa Kemal Atatürk
Atatürk'ün Bütün Eserleri 26.Cilt (1932-1934)
Mustafa Kemal Atatürk
Atatürk'ün Bütün Eserleri 27.Cilt (1934-1935)
Mustafa Kemal Atatürk