Beklentimi büyük ölçüde karşılayan bir kitap oldu diyebilirim. En sevdiğim tarafı, her şeyi açık açık anlatmak yerine okuru sürekli şüphede bırakmasıydı. Hikaye boyunca "Acaba gerçekten olan bu mu?" diye düşündüren bir havası var ve bu da kitabı sıradan bir korku öyküsü olmaktan çıkarıyor bence. Öte yandan bazı karakterler sadece hikayeyi ilerletmek için varmış gibi hissettirdi. Bu yüzden onlara duygusal olarak çok bağlanamadım. Finali tatmin ediciydi ama biraz daha uzun olsaydı etkisi çok daha büyük olabilirdi. Buna rağmen, vampir edebiyatının neden en önemli eserlerinden biri sayıldığını okuduktan sonra anlamak hiç zor olmadı. Kısa sürede okunabilen ama bittikten sonra üzerine biraz düşündüren kitaplardan biri.

Okurken en sevdiğim şey, kitabın daha ilk sayfalardan o kasvetli havayı hissettirmesi oldu. Olaylar çok büyük sürprizlerle ilerlemese de merak duygusunu sürekli canlı tutuyor. Buna karşılık bazı bölümler gereğinden fazla yavaş ilerlediği için yer yer sıkıldım. Karakterlerin geçmişi ve yaşadıkları daha detaylı anlatılsaydı hikâye bende çok daha büyük bir etki bırakabilirdi. Yine de Stevensonın sade anlatımı sayesinde kitap hiç zorlamadan akıp gidiyor. Mükemmel bir gotik roman olduğunu söyleyemem ama kısa sürede okunabilecek, atmosferiyle akılda kalan ve türü sevenlerin veya bu türe başlayacakların şans verebileceği bir eser.

İlk bakışta bir macera romanı gibi görünse de gizem, aşk ve entrikayı başarılı bir şekilde bir araya getiriyordu kitap. Özellikle bozkır atmosferi ve süvarinin ardındaki sır merak duygusunu canlı tutuyor. Buna rağmen kitap bittiğinde beklediğim etkiyi bırakmadı; sanki anlatmak istediği duygu bana tam geçmemiş gibiydi. Özellikle sonlara doğru yaşanan olaylar içime pek sinmedi ve final bende yarım kalmışlık hissi oluşturdu. Yazarın dili akıcı ve yazıldığı döneme göre gerçekten başarılı. Yine de beni çok daha derinden etkileyen yazarlar okuduğum için bu kitap beklediğim izi bırakamadı.

Otomatik Portakal, okurken bana en çok şu duyguyu yaşattı: Bir insandan aynı anda hem bu kadar nefret edip hem de onun için bu kadar üzülmek mümkün mü? Alex, ilk sayfalardan itibaren yaptıklarıyla bende öfke uyandıran bir karakter. Onun şiddete olan tutkusu, başkalarının acısından keyif alması ve hiçbir vicdan kırıntısı göstermemesi yüzünden ona empati kurmak neredeyse imkânsız hale geliyor. Fakat kitap tam da burada beklenmedik bir şey yapıyor. Alex'in cezalandırılma süreci başladığında, nefret ettiğim karakter için kendimi üzülürken buldum. Çünkü yazar, "Kötü biri cezalandırılmalı mı?" sorusundan çok daha rahatsız edici bir soru soruyor: "Bir insanın kötülük yapma özgürlüğü elinden alınırsa, geriye gerçekten insan kalır mı?" Alex değişmiyor; değiştiriliyor. İşte bu ince ayrım, kitabın en güçlü yanı bence. Anthony Burgess'in anlatımı ilk başta zorlayıcıydı ilk defa okuduğum için onun dilini ama sonra bunun bilinçli bir tercih olduğunu fark ettim. Kitabın kendine ait dili, okuru dışarıda bırakmıyor; aksine Alex'in zihnine hapsediyor. Bu da yaşanan olayların etkisini daha rahatsız edici ama bir o kadar da unutulmaz kılıyor baya. Otomatik Portakal benim için sevdiğim karakterlerin olduğu bir roman değildi; tam tersine, sevmediğim bir karakter üzerinden insan doğasını sorgulatan bir romandı. Kitabı bitirdiğimde Alex'i hala sevmiyordum. Ama onun yaşadıklarının da doğru olmadığını düşünüyordum. Bence bir kitabın başarısı tam olarak burada yatıyor: Okura tek bir doğru sunmak yerine, onu kendi vicdanıyla baş başa bırakıyor ve doğru ne olduğunu bize gösteriyor. Ayrıca sonda eski halinde olması sevinmeli miyim üzülmeli miyim düşündürttü bana. Bu kadar beni duygular arasında bırakan çok az kitap okudum ve sonuç olarak kitap güzeldi bence.