İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi alıntıları
İsmail Hami Danişmendİzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi (İsmail Hami Danişmend) kitabından okurların paylaştığı 2 alıntı. Alıntılar en çok beğenilenden başlayarak sıralanır; en yenileri görmek için sıralamayı değiştirebilirsin.
Koltuklarına giren ve etrafında halka teşkil eden vüzerâ ile devlet erkânının ortasında babasının otağına doğru ağır ağır ilerledikçe hiç bir şeyden haberdâr olmıyan askerin samimî duâlarıyla alkışlanan Sultan Mustafa, bilhassa Garp menbâlarında verilen tafsilâta göre vüzerâyı kapuda bırakıp yalnız başına içeri girdiği zaman otakta babasından eser olmadığını hayretle görmüş ve bu sırada birdenbire üzerine yedi dilsiz saldırmıştır! Bu dilsizlerin Makbûl-İbrahim Paşa'yı boğan dilsizler olduğu riayet edilir! Çok güçlü kuvvetli bir bünyesi olan zavallı şehzâde Mustafa bir taraftan babasını imdâdına çağırırken bir taraftan da dilsizlerle şiddetli bir mücadeleye girişmiş ve nihayet «Zal-Mahmud» isminde bir canavar kollarından tutup boğulmasına yardım etmiştir! Bu sırada otağın kapısında şehzâdenin Emîr-âhûru ile ağalarından birinin bekleşmekte oldukları rivayet edilir: Her halde Sultan Mustafa'nın feryâdı üzerine bunlar içeri atılmak istemiş olacaklar ki her ikisi de hemen yakalanıp «meydân-ı siyâsete götürülerek boyunları urulmuştur»! Bu sırada Sultan Süleyman'la diğer iki şehzâdesi Selim ve Cihangir'in nerede bulundukları kat'î surette mâlûm değildir: Garp menbâlarına göre padişah çadırın içindeki ipekli perdenin arkasındadır ve hattâ Sultan Mustafa'nın mücadelesi esnasında bir aralık cellâtları teşvik için perde aralığından başını uzatıp:-Çabuk olun! diye fecî bir emir bile vermiştir! Fakat tabiî bütün bunlar millî bir fâcianın ecnebi menbâlarında romanlaşmış şekilleridir: Kanunî Sultan Süleyman gibi ince hisli, şair ruhlu ve bilhassa çok şefkatli bir babanın millî ve siyasî selâmet nâmına iğfâl edilerek ve istemiyerek vermiş olduğu fecî bir emrin tatbikine bu kadar hissizce seyircilik etmesi akla sığacak efsânelerden değildir. bilhassa yanında en küçük oğlu şehzâde Cihangir'in bu fâciadan çok müteessir olarak sırf ağabeysinin matemine dayanamadığı için hastalanıp öldüğü hakkında gene Garp menbâlarında tesadüf edilen rivayetleri o hissizlik iddialarıyla telif etmek kolay değildir; onun için her halde Kanunî'nin o sırada diğer iki şehzâdesiyle beraber oralardan uzaklaşmış ve hiç olmazsa uzak bir çadıra çekilmiş olması lâzımgelir.
Çandarlı Halil Paşa’nın yerine Mahmud Paşa’nın Vezir-i-a’zam olmasıÇandarlı Halil Paşa'nın iş başından atılması demek, Osmanlı Devleti'nde Türk unsurunun yerine dönmeler ve devşirmeler zümresinin kat'î olarak iş başına gelmeleri demektir. Bu devre kadar muhtelif kumandanlıklarla büyük memuriyetlerde bir takım dönmelerle devşirmeler bulunduğu muhakkaktır. Fakat devletin en büyük makamı olan ve hemen bütün salâhiyetleri toplayan Vezâret-i uzmâ mevkii hep Anadolu Türklerinin elindedir. Bu vaziyete mukabil Yeniçeri ocağının teşekkülünden itibaren bir dönmeler ve devşirmeler sınıfı da teşekküle başlamış ve hâdisatın cereyanından anlaşıldığına göre Anadolu Türk aristokrasisiyle bu dönme ve devşirme köleler zümresi arasında gittikçe şiddetlenen siyasî bir mücadele cereyan etmiştir. Çandarlı ailesinin menkûbiyetinde en mühim âmil işte bu vaziyette aranmalıdır; çünkü bu tarihten itibaren iş başında teselsül eden Mahmud, Rum Mehmet, İshak ve Gedik Ahmet Paşalar gibi Vezir-i a'zamların hiç biri Türk değildir ve bilâkis hepsi devşirme ve dönmedir. Çandarlı Halil Paşa'yı istihlâf etmiş olan ve bâzı menbâlarda "Velî" lâkabiyla anılan Mahmud Paşa'nın milliyeti hakkında muhtelif rivayetlere tesadüf edilir. Meselâ bir rivayete göre bir Hırvat dönmesidir, başka bir rivayete göre babası Rum, anası Hırvattır ve nihayet son bir rivayete göre de hem anadan, hem de babadan hâlis Rumdur; hattâ son Bizans müverrihlerinden Kritovulos'a göre anadan, babadan Bizans'ın eski ailelerine mensub olan Mahmud Paşa, Anadolu'da Türklere karşı mücadeleleriyle meşhur olan "Filântropinos"un torunlarındandır! Her halde Türk olmadığında ittifak edilir. İstanbul fethinden itibaren Osmanlı imparatorluğunun iş başında umumiyetle yabancı unsurların teselsülü işte bu Mahmud Paşa ile başlamış ve bu tarihten saltanatın ilgasına kadar Vezâret-i uzmâ veyahut Sadâret-i uzmâ denilen Başvekillik makamında pek az Türke mukabil hep Rum, Hırvat, Arnavut, Boşnak, Pomak, İtalyan, Arap, Ermeni ve muhtelif Kafkas milliyetlerine mensup yabancı vezirler teselsül etmiştir. Bunların içinde daha Fatih devrinden itibaren iplikleri tarihin pazarına çıkmış bir takım Türk düşmanı hâinler bile vardır; hattâ bu döküntüler İstanbul'u Türkleştirmek için Anadolu'dan gelip yerleşecek Türk halkını "Mukataa" denilen ve arsalar üzerine tarhedilen emlâk vergisinden muaf tutulmuş olan Fatih'in bu tedbirine karşı bile cephe almaktan çekinmemişler ve İstanbul'un Türkleşmesine mâni olmak için ellerinden geldiği kadar çalışmışlardır.Bütün bu dönme ve devşirme vezirlerin bilhassa Anadolu seferlerinde Türk halkına karşı irtikâb ettikleri zulümlerle cinayetler hakkında Osmanlı menbâlarında bir çok mâlûmat ve tafsilât vardır.