Cilt 1
Çandarlı Halil Paşa’nın yerine Mahmud Paşa’nın Vezir-i-a’zam olması

Çandarlı Halil Paşa'nın iş başından atılması demek, Osmanlı Devleti'nde Türk unsurunun yerine dönmeler ve devşirmeler zümresinin kat'î olarak iş başına gelmeleri demektir. Bu devre kadar muhtelif kumandanlıklarla büyük memuriyetlerde bir takım dönmelerle devşirmeler bulunduğu muhakkaktır. Fakat devletin en büyük makamı olan ve hemen bütün salâhiyetleri toplayan Vezâret-i uzmâ mevkii hep Anadolu Türklerinin elindedir. Bu vaziyete mukabil Yeniçeri ocağının teşekkülünden itibaren bir dönmeler ve devşirmeler sınıfı da teşekküle başlamış ve hâdisatın cereyanından anlaşıldığına göre Anadolu Türk aristokrasisiyle bu dönme ve devşirme köleler zümresi arasında gittikçe şiddetlenen siyasî bir mücadele cereyan etmiştir. Çandarlı ailesinin menkûbiyetinde en mühim âmil işte bu vaziyette aranmalıdır; çünkü bu tarihten itibaren iş başında teselsül eden Mahmud, Rum Mehmet, İshak ve Gedik Ahmet Paşalar gibi Vezir-i a'zamların hiç biri Türk değildir ve bilâkis hepsi devşirme ve dönmedir. Çandarlı Halil Paşa'yı istihlâf etmiş olan ve bâzı menbâlarda "Velî" lâkabiyla anılan Mahmud Paşa'nın milliyeti hakkında muhtelif rivayetlere tesadüf edilir. Meselâ bir rivayete göre bir Hırvat dönmesidir, başka bir rivayete göre babası Rum, anası Hırvattır ve nihayet son bir rivayete göre de hem anadan, hem de babadan hâlis Rumdur; hattâ son Bizans müverrihlerinden Kritovulos'a göre anadan, babadan Bizans'ın eski ailelerine mensub olan Mahmud Paşa, Anadolu'da Türklere karşı mücadeleleriyle meşhur olan "Filântropinos"un torunlarındandır! Her halde Türk olmadığında ittifak edilir. İstanbul fethinden itibaren Osmanlı imparatorluğunun iş başında umumiyetle yabancı unsurların teselsülü işte bu Mahmud Paşa ile başlamış ve bu tarihten saltanatın ilgasına kadar Vezâret-i uzmâ veyahut Sadâret-i uzmâ denilen Başvekillik makamında pek az Türke mukabil hep Rum, Hırvat, Arnavut, Boşnak, Pomak, İtalyan, Arap, Ermeni ve muhtelif Kafkas milliyetlerine mensup yabancı vezirler teselsül etmiştir. Bunların içinde daha Fatih devrinden itibaren iplikleri tarihin pazarına çıkmış bir takım Türk düşmanı hâinler bile vardır; hattâ bu döküntüler İstanbul'u Türkleştirmek için Anadolu'dan gelip yerleşecek Türk halkını "Mukataa" denilen ve arsalar üzerine tarhedilen emlâk vergisinden muaf tutulmuş olan Fatih'in bu tedbirine karşı bile cephe almaktan çekinmemişler ve İstanbul'un Türkleşmesine mâni olmak için ellerinden geldiği kadar çalışmışlardır.
Bütün bu dönme ve devşirme vezirlerin bilhassa Anadolu seferlerinde Türk halkına karşı irtikâb ettikleri zulümlerle cinayetler hakkında Osmanlı menbâlarında bir çok mâlûmat ve tafsilât vardır.
heart
3 kişi
∙
    Bu gönderiye henüz yorum yapılmamış!