Öncelikle bu tarz kitaplarda kesinlikle
tetikleyici içerik ibaresi konulması gerektiğini düşünüyorum. Eğer yanlış veya daha hassas, kırılgan bir zamanda okursanız gerçekten olumsuz etkileyebilir metin.
İçeriğe geçecek olursak...
Adelaide, okurların büyük bir kısmının ona kıza kıza; aldığı kararlara, yaptığı şeylere sinir ola ola okuyacağı bir karakter kesinlikle. Ben de yer yer yanına ışınlanıp kulağını çekmek ile ona sarılıp hepsinin geçeceğini söylemek arasında gidip geldim. Adelaide'in hikayesi aslında pek çok kadının hikayesi. Sorunlu bir aileden gelen ve nöroçeşitli olduğunu bilmeden yıllarını geçirmiş bir kadının, büyürken kimseden alamadığı onayı yetişkinliğinde de karşısında çıkan yanlış insanlardan talep etmiş ve bu da onu istismara atığı için kalbi çok defa kırılmış bir kadın. Bu onay ihtiyacının karşılanması gerektiğini düşünmenin bile bencilce olduğunu öğrenmiş (öğretilmiş) ve daha "makul" bir genç kız ve kadın olabilmek için kendi hislerini, duygularını, ihtiyaçlarını geri plana atıp maskelemeyi öğrenmiş bir kadın. İçinde bitmek bilmeyen bu savaşlarla yorgun düşüp pes etmeye çok ama çok yaklaşmış bir kadın. Bir ADHD'li olarak Adelaide'in hikayesinin büyük bölümüyle çok fazla empati kurdum. Kitabın ortalarında ve kapanışında da şüngür şakır ağladım.
Ona sinirlenenleri anlamakla beraber, hayatta herhangi bir şeyi deneyimlemenin pek çok biçimi olduğunu da unutmamak gerektiğini düşünüyorum. Aslında sonu itibariyle bir beyaz atlı prens anlatısına dönüşmüş gibi göründüğü için başta feminist dürtülerim ağır basmış ve sinirlenmiştim. Ama sonra şunu fark ettim, bu insandan insana farklılaşan deneyimlerin arasında, mesele bir hayat yaşamaya geldiğinde özellikle, en belirleyici olanlarından biri "kendini sevmek" ve beraberinde "kendine saygı duymak" oluyor. Hem bir nöroçeşitli olarak, neurotypical insanlara göre düzenlenmiş bir dünyada kendi yönünü bulmaya çalışırken her şeyi yıkıp dökmek hem de bütün o enkazın neden olduğuna bir türlü anlam veremeden yıllarını geçirmek gerçekten de insanın özsaygı problemleri yaşamasına sebep olabiliyor. Sürekli olarak uyum sağlayamadığınız bir dünyada, herkes bir şeyleri başarırken sizin elinizdekileri bile tutamamanız da bu duruma hiç mi hiç yardımcı olmuyor ve sonsuz bir suçluluk döngüsüne hapsoluyorsunuz. İşte o noktadan sonra, ihtiyacınız olan o onayı "doğru" insanlardan gördüğünüzde dahi muhakkak bir yanlışlık olduğunu düşünebiliyorsunuz ve kendinizi sevebilmek için önce başkalarının bunu nasıl yaptığına hayret edip, sonra onlardan yavaş yavaş öğrenmeniz gerekebiliyor. Bu nokta biraz da şans işi tabii...
Buraya kadar biraz çıplak hissettirdi ama dünyayı, bu tarz kırılganlıkları rahatça konuşabileceğimiz ve herkesin kendiyle tek başına savaşmaktan vazgeçip yardım isteyebileceği bir yere dönüştürmek için de bu deneyimleri paylaşmanın çok mühim olduğunu düşünüyorum.
Hikaye fikir olarak çok dokunaklı ve etkileyici olsa da yer yer gerçekçiliğini sorgulatmadı değil. Özellikle de Adelaide'in arkadaşlarının bu toksik ilişkide Rory'nin dengesiz davranışlarını başta meşrulaştırıp sonra kadına sinir oldukları bir anda öylece "Rory seni sevmiyor bu arada" şeklinde üzerine yığmaları bir tık tuhaf hissettirdi. Ama toplum olarak erkeklere, kadınlara olduğundan çok daha fazla kredi verdiğimiz için gerçekçiliğini arttırıyor da olabilir. Bu noktaya henüz tam karar veremedim :D
Kitabın bir diğer problematik bulduğum yanı ise anlatıcı tercihi. Yer yer tanrısal bakış açısından hikayeyi takip ediyor gibi olsak da "Acaba Adelaide'in iç sesi mi bunları bize anlatıyor" diye de sorgulatmıyor değil. Hani her şey yaşanıp bittikten sonra... Kim olursa olsun bir olayı aktarırken araya girip "ileride şöyle olacağını bilmiyordu" veya "yakında böyle olacaktı" gibi müdahaleler veya parantez için okuru dürtmeler de oldukça rahatsız ediciydi. Yazar, okura bir şeyleri dedikodu havasında anlatmaya çalışıyormuş gibiydi ama başarılı bir şekilde uygulandığını düşünmüyorum. Sanki daha çok kitabın devamını merak ettirme kaygısı taşıyordu. Üstelik buna da hiç gerek yoktu, çünkü hikaye zaten başlı başına ilgi çekici. Yine benzer şekilde kitabı, neredeyse her şeyin olup bittiği o can alıcı sondan başlayıp sonra geri dönmesi de ne kadar gerekliydi emin değilim. Hikayeyi güçlendirmek yerine, anlatımı zayıflatan tercihlerdi. Bu oyunlar için harcanan enerji, hikayenin nasıl aktarılacağına ayrılsaydı çok daha güçlü ve iddialı bir metin okuyabilirdik.