
H.P. Lovecraft sözleri ve alıntıları
Gustave Flaubert, The Temptation of St Anthony gibi şiirsel fantazi cümbüşleriyle Gautier'nin izinden maharetle gider, bir ara kuvvetli bir gerçekçi meyile kapılmış olsa da dehşet kumaşının baş dokumacısı olarak görülebilir. Sonradan akımın bölündüğünü görüyoruz; bir yanda kasvetli ilgileri doğaüstü yerine insan düşüncesindeki anormalliklere yoğunlaşan Sembolist ve dekadan ekollerin garip şairleri ve fantazi sanatçıları, diğer yanda gerilimi, doğrudan kozmik gerçekdışılığın gece gibi karanlık kuyularından çekip çıkarak üstat öykü anlatıcıları.
Beş yıl içinde ise halihazırdaki tüm lambaların ışığını solduran, daha üst mertebeye ait parlak bir ışık doğdu: Bayan Ann Radcliff (1764-1823), onun ünlü romanları sayesinde dehşet ve gerilim moda oldu, ölümü çağrıştıran ve korku uyandıran atmosferin standartlarını yükselten de oydu, kendi yarattığı hayaletleri sonunda tafsilatlı mekanik açıklamalarla ortadan kaldırmak yönünde kışkırtıcı bir adeti de geliştirmiş olmasına rağmen.
Bu temel üzerinde kimse, kozmik dehşet edebiyatının ortaya çıkmış olmasına şaşırmamalıdır. O her zaman vardı, her zaman var olacaktır; bu dirençli yaşam gücünün en iyi kanıtı; tam tersi yönlere meyleden yazarları bazen münferit öykülerinde kozmik dehşeti denemeye yönelten itkidir, onlar sanki aksi takdirde kendilerine musallat olacak bazı hayalete benzer biçimleri zihinlerinden atmayı isterler.
Öte yandan, hassas kimseler her zaman aramızdalar; bazen en kalın kafanın en karanlık köşesini bile garip bir beğeni belirtisi istila edebilir, öyle ki hiçbir ussalaştırma, ıslah çabası ya da Freudcu analiz, ateş başında fısıldananları ya da ıssız ormanın verdiği heyecanı yok edemez.
"Dan akıl hastanesine git ve onu öldür. Onu yok et. O artık Edward Derby değil. Beni ele geçirdi, o Asenath ve üç buçuk aydır ölü. Gitti derken yalan söylemiştim. Onu öldürdüm. Yapmak zorundaydım. Ani oldu, fakat yalnızdık ve ben gerçek vücudumdaydım. Bir şamdan gördüm ve onunla kafasını ezdim. Aziz Meryem Yortusu'nda beni sonsuza kadar ele geçirecekti.
(...) fakat sonu gelmez safsatanın belirli noktalarında aynı türden yapıtlarda daha önce görülmemiş bir kuvvetin nabzı atar, insan doğasının temelinde yatan hakikatle kurulan bir akrabalık, kozmik dehşetin en derin kaynaklarına dair bir kavrayış ve yazarın duygudaşlık kuran ruhunun ulaştığı zirve neticesinde kitap hünerle bir araya getirilmiş kurgusal unsurlar bütünü olmaktan çıkar, kendini estetik olarak ifade edişin hakiki vesikasına dönüşür.
Hakiki tuhaf öyküde, gizli bir cinayetten, kanlı kemiklerden, kural gereği zincir şaklatan çarşafa sarınmış figürlerden fazlası vardır. Dışsal, bilinmez güçlere karşı duyulan, soluk kesici, açıklanamaz bir dehşet atmosferi bulunmalı, insan beyninin o en korkunç kavrayışının; kaosun hücumlarına ve keşfedilmemiş uzaydaki iblislere karşı tek güvencemizin yani Doğa'nın sabit kanunlarının kötü niyetle ve mahsus askıya alınması ya da yenilgiye uğratılmasının bir ipucunu, konusuna yakışan bir ciddiyet ve uğursuzlukla ifade etmelidir.









