İlk incelemem biraz yapay zekamsı oldu. Ama zamanla kendi sesimi bulurum jsjwjwjwj
Kitap İncelemesi
1.0/5
Özgün adı L'Amour de loin olan Uzaktan Aşk, Amin Maalouf'un ilk librettosudur. Librettonun teması olarak öne çıkan "uzaktan aşk" ve insani ile tanrıya duyulan aşkın karıştırılması teması, uzun yıllardır görülmekte olan bir temadır. İlk örneklerinden biri olarak anılan Neşidelerin Neşidesi (Ezgilerin Ezgisi) metninde sevgililerin birbirlerine seslenişi dinsel unsurların, mabetlerin ve elçilerin arasındaki bağı simgelemektedir. Tıpkı Divan edebiyatındaki yaratıcı ve sevgili bağı gibidir. Bu tema sıkça görülen kalıplara sahiptir Sevgiliye duyulan aşkın ilahiden öncelikli olmasından sakınılıp "uzaktan aşka" dönüşmesi, bu süreç boyunca çekilen ızdırap ve özlemin tanrıya yakınlık mertebesini artırmak için kullanılması ya da bu librettoda gördüğümüz gibi sanatsal bir ilham aracı olarak bu sürecin kullanılması. ​Günümüze yakın dönemlerde ve Amin Maalouf'un bu librettosundaysa bu kalıp değişikliklere uğrar ya da modern bir hâl alır. Maalouf'un yapmak istediği şey budur. Fakat Maalouf'un modern denilince akla ilk gelen fikirleri kullanmamış gibi durma sebebi, belki de günümüzün zaman dilimine kıyasla ilk örneklerin verildiği dilime daha yakın bir zamanda librettosunu anlatmasından kaynaklanıyor olabilir. ​Librettonun biçimsel özelliklerine gelinirse, kalıplaşan tema bir nevi tersten işlenmektedir. Sıklıkla karşılaşılan olay akışı, karakterlerin aşkıyla başlar; bu aşkın tanrısal aşk ile çatışmasından sonra ayrılıklar başlar. Ardındansa ömürlerinin sonuna kadar bu şekilde sevdiklerine ulaşamamanın azabını tanrıya yakınlaşmak için kullanır ya da bu durumu özümseyip sanatları için malzemeye çevirirler; bu ayrılık süreçleriyse genelde manastırlarda ya da izolasyon olarak görülür. Bu librettoda ise soylu hayatından bıkan Jaufré'nin ideal bir kadın hayaline uzaktan bir aşk duymasıyla başlar. Ardından gezgin sayesinde böyle bir kadının varlığını öğrendikten sonra kavuşan aşıklar ve Jaufré'nin ölümünü görürüz. Librettoda ideal kadın tiplemesinden sıyrılamayan Clémence ise tanrıya isyan eder; öfke ve üzüntü ardından kendine geldiğinde, bu insani aşkı tanrıya yaklaşmak için kullanma kararıyla kendini manastıra kapatır. Yani Maalouf, kalıpların yerlerini değiştirmiş ve eklentiler yapmıştır. ​Librettonun dili ve üslubu son derece basit, sıradan ve şiirsellikten uzak. Şiirsellik dışındaki unsurlar, libretto olduğu için kabul edilebilir dursa da okuduğum ilk librettoyla karşılaştırdığımda (Figaro'nun Düğünü; şiirsel, basitlikten uzak vb. gibi unsurlarıyla librettoların kısa bir alanda yoğun duygular barındırma uğraşındayken basitliğin arkasına sığınılmaması gerektiğini gösterdi). Eğer okuduğum ilk libretto Uzaktan Aşk olsaydı bu basitlik gözüme pek takılmazdı. Gerçi Mozart ve Maalouf karşılaştırılınca tabii basit gelecektir ama metin (eğer amacı basitlik değilse), kendi içinde son derece sönük havada bir anlatıma sahip olduğu okuyanlar tarafından onaylanacak gibi geldi. ​Ayrıca Maalouf'un oluşturduğu kadın karakterin kendi duyguları ve düşünceleri olduğunu pek düşünmüyorum. Metindeki o rolü doldurabilmek için tipleşen ve "uzak aşk nesnesi" ötesine geçmedi libretto boyunca. Sadece metnin sonundaki isyan teması ufak bir kıvılcım yaktı, geri kalanı fasa fiso; tekrardan kalıba dönebilmek için manastıra tıkıştırıldı amacı bu temaya "modern" bir açıyla yaklaşmak isteyen Maalouf tarafından. ​Son olarak bu librettonun beklentimin altında kaldığını ve beklenti dediğim zemini oluşturan aynı temadaki eserlerden bahsetmek istiyorum. Örnek olarak tarihi figürler arasındaki mektuplardan oyuna uyarlanan, mektuplaşmaların eksik kısımlarını ustalıkla tamamladığını düşündüğüm Ronald Duncan'ın Abélard ve Héloïse oyunu verilebilir. (Tarihi figürden kastım tarihte yaşamış önemli insanlardı; komutan vb. değil.) Tabii yazar burada eksik mektuplar tarafında esere yeni bir soluk vermez, sadık kalması gereken mektuplar varken. Fakat Uzaktan Aşk ve tanrı-insan aşkının karıştırılması; karakterlerin tipleşmesinden uzak bir şekilde ustalıkla verilmiş olduğunu düşünüyorum. Bu temaya ilgisi olanlar içinse ilk önereceğim metin bu olur. ​Yukarıdaki "modern" denilince Maalouf'un akla ilk gelen dokunuşlar yerine kurgunun akışını değiştirdiğini söylerken, "akla gelen" bir eser örneği vermek istiyorum. André Gide'in Dar Kapı eseri kesinlikle bu temanın en modern örneği diyebilirim. Normal sekte de ilerleyen bir aşkın, anne-kız ilişkilerinden kaynaklandırarak uzaktan aşka dönüşmesi esnasında kalıplaşan insani aşkın tanrısaldan üstün gelme durumuna yeni bir soluk getiriyor Gide. Jérôme'un Alissa'ya duyduğu aşk, Jérôme için tanrıya daha da yakınlaşmanın bir yolu hâline geliyor (tabii çocukluğundaki birkaç dinsel sebebin etkisiyle birlikte). Yani kalıptaki anlatımda bu olay ayrılıktan sonra gerçekleşirken Dar Kapı'da aşk esnasında gerçekleştiğinden Jérôme, sevgilisi Alissa'yı adeta putlaştırıyor. Geri kalanını söylemeyeyim, okumak isteyenler için. Yani özetle Uzaktan Aşk librettosu benim için hüsran ve hayal kırıklığı oldu.
heart
16 kişi
∙