Ölmekte Olanların Yalnızlığı Üzerine
Norbert Elias- Yazar
- Norbert Elias
- Yayınevi
- İletişim Yayınları
- Çevirmen
- Oğuzhan Ekinci
- Sayfa
- 104
- ISBN
- 9789750534768
Arka kapak
“Tüm bunlar, gelişmiş toplumlarda ölümün ve ölmenin, yaşayanların ufkundan önceki zamanlarda olduğundan daha fazla çıkarılıp normal hayatın perde arkasına sürgün edilmesine katkıda bulunuyor. Hiçbir zaman insanlar, günümüz gelişmiş toplumlarındaki gibi böyle sessiz ve hijyenik ölmediler ve yalnızlığı bu kadar teşvik eden toplumsal koşullarda yaşamadılar.”
Norbert Elias, bu küçük kitabında başyapıtı Uygarlık Süreci’nin izini sürüyor aslında. Uygarlık sürecinin özgül ve zorlu, soğuk bir yüzüne, ölme deneyimine eğiliyor.
Alıntılar4
Tümünü görBuradaki "anlam" kategorisi de "homo clausus"un insan imgesi ile şekillenmiştir. İnsanın kendi yaşamı da dahil olmak üzere her türlü gerçeğin dil aracılığıyla onun için bir anlam ifade edebilmesi, acayip bir olgu olarak, uzun zamandır bereketli felsefi düşüncelerin nesnesi olmuştur. Ancak bu düşünceler –istisnalar hariç–, anlam sorununa kapı açabilmek için anlamın "öznesi" olarak –geleneksel felsefeye özgü bir tutumla– yalıtılmış bir insan bireyini, izole edilmiş bir monadı, mühürlenmiş bir "Ben"i koyar ve buradan hareketle belki daha yüksek bir evrensellik düzeyindeki yalıtılmış tekil insana, evrensel "ben"e ya da duruma göre genel olarak "mutlak bilince" varmaya çalışır. Sonra da, –açıkça veya değil– yalıtılmış bir monad dahi olsa her insanın kendine özgü bir anlama sahip olması gerektiği beklenir, böyle bir anlam bulunamadığında varoluşun anlamsızlığından şikâyet edilir. Fakat "anlam" kategorisi, tek bir insana ya da ondan neşet eden bir evrenselliğe dayandırılarak anlaşılamaz. Anlam olarak adlandırdığımız şeyin kurucu unsuru, şu veya bu şekilde birbirine bağımlı ve iletişim halinde olan insan çokluğudur. "Anlam" bir toplumsal kategoridir; bunun öznesi ise birbirlerine bağlı insanların çoğunluğudur. Bu insanların birbirleriyle ilişkilerinde kullandıkları işaretlerin, bunlar her ne kadar farklı insan gruplarına göre değişiklik arz etseler de, bir anlamı ve her şeyden önce ortak bir anlam vardır. Her kişi aşırıya kaçmamak kaydıyla bu anlamı bireysel olarak değiştirebilir; fakat şayet bunda aşırılığa giderse işaretlerin ve dolayısıyla da anlamlarının iletişime elverişliliğini –şimdi ya da gelecekte– kaybeder. Başkaları için nasıl bir anlam ifade ettiğinden bağımsız olarak tek bir insanın hayatında bir anlam bulmaya çalışmak da boşunadır. Zira insanın kendi yaşamının bir anlamı olduğu duygusu ile kendisinin başkaları –ve başkalarının da kendisi– için bir öneme sahip olduğu düşüncesi arasındaki ilişki, toplumsal hayatın pratiğinde oldukça açıktır.
Varoluşçu felsefi düşünceler, örtülü bir biçimde, örneğin "gizem" veya "hiç/hiçlik" gibi kavramlar yardımıyla, yarı-solipsist insan imgesi projeksiyonuyla bazen ölüm üzerine yoğunlaşır. Aynı şey "absürd tiyatro" için de geçerlidir. Onun temsilcileri de üstü kapalı olarak –bazen de açıkça– bir insan yaşamının, esas itibariyle yalnız bir hayata, dünyadan büsbütün yalıtılmış bir varlığa, kendine özgü bir anlama hatta önceden belirlenmiş bir anlam dünyasına sahip olması gerektiği ön koşulundan hareket ederler. Bu tür bir anlamı bulamayanlara ise insan varoluşu anlamsız görünür, kendilerini hayal kırıklığına uğramış hissederler; genellikle bu şekilde gerekçelendirilen insan yaşamının anlamsızlığı da onların tasavvurlarında her insanın ölmesi gerektiği bilgisiyle mühürlenir.Anlamsız ve yalıtılmış bir varlık olarak yaşadığı kanısındaki insanın aynen o şekilde öleceğinin düşünüleceğini herhalde anlayabiliriz. Fakat anlam kavramının bu şekilde ele alınması, ait olduğu insan imgesinden daha az yanıltıcı değildir.
Gelişmiş toplumlardaki insanlar kendilerini, bütün dünyanın ve tüm diğer insanların bir "dış dünya" gibi karşılarında durduğu, "iç dünyalarını" ise görünmez bir duvar gibi bu dış dünyadan ve başka insanlardan ayrıldığı bağımsız tekil varlıklar, penceresiz monadlar, tekil "özneler" olarak görürler.
Benzer kitaplar
İktidar ve Teknoloji
Daron Acemoğlu, Simon Johnson
Uygarlık Süreci - Cilt 1
Norbert Elias
Siyasetname
Nizamülmülk
Sol Müdahale
Yalçın Küçük
Şarkiyatçılık
Edward Said
Yapay Zeka ve Kapitalizmin Geleceği (İnsandışı Bir Güç)
Nick Dyer Witheford, Atle Mikkola Kjosen, James Steinhoff
Maske ve Bayrak (Popülizm Yurttaşçılık ve Küresel Protesto)
Paolo Gerbaudo
Anarşizm (Bir Düşünce ve Hareketin Tarihi)
George Woodcock
Che Guevara'nın Düşüncesi (Devrimci Bir Hümanizm)
Michael Löwy
Demokrasi (Çok Kısa Bir Başlangıç)
Bernard Crick