1919 yılı Mayısının 19 uncu günü Samsun'a çıktım. Umumî durum ve manzara: Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu grup, Dünya Savaşı'nda yenilmiş, Osmanlı ordusu her tarafta zedelenmiş, şartları ağır bir ateşkes anlaşması imzalamış. Büyük Harb'in uzun yılları boyunca, millet yorgun ve fakir bir halde. Milleti ve memleketi Dünya Savaşı'na sokanlar, kendi hayatları endişesine düşerek memleketten kaçmışlar. Saltanat ve hilâfet makamında bulunan Vahdettin, soysuzlaşmış, şahsını ve yalnız tahtını emniyete alabileceğini hayal ettiği alçakça tedbirler araştırmakta. Damad Ferit Paşa'nın başkanlığındaki hükûmet âciz, haysiyetsiz, korkak, yalnız Padişah'ın iradesine tâbi ve onunla beraber şahıslarını koruyabilecek herhangibir duruma razı.Ordunun elinden silâhları ve cephanesi alınmış ve alınmakta......İtilâf Devletleri, ateş-kes anlaşmasının hükümlerine uymağa lüzum görmüyorlar. Birer vesileyle itilâf donanmaları ve askerleri İstanbul'da. Adana vilâyeti Fransızlar, Urfa, Maraş, Gaziantep İngilizler tarafından işgal edilmiş. Antalya ve Konya'da İtalyan askerî birlikleri. Merzifon ve Samsun'da İngiliz askerleri bulunuyor. Her tarafta yabancı subay ve memurlar ve ajanlar faaliyette. Nihayet, başlangıç kabul ettiğimiz tarihten dört gün önce, 15 Mayıs 1919 da, İtilâf Devletleri'nin uygun görmesiyle Yunan ordusu İzmir'e çıkartılıyor.Bundan başka, memleketin her tarafında, hristiyan azınlıklar gizli, açık, millî emel ve maksatlarını gerçekleştirmeğe, devletin bir an evvel çökmesine çalışıyordu.







