Mark Skousen

Eserler:1 kitap
Baskılar
1 / 1
Bu yayınevine ait baskı bulunamadı.

Bu Yazara Ait Kitaplar

İktisadi Düşünce Tarihi: Modern İktisadın İnşası
İktisadi Düşünce Tarihi: Modern İktisadın İnşası
Mark Skousen
Adres Yayınları

En beğenilen alıntılar3

1759 tarihli Ahlaki Duygular Teorisi (The Theory of Moral Sentiments) adlı çalışmasında Adam Smith, yardımsever, müreffeh bir toplumun ardındaki itici gücün "sempati" olduğunu yazmıştı. Daha sonraki çalışması olan Milletlerin Zenginliği'nde "kişisel çıkar" birincil dürtü haline geldi. Alman filozoflar bu açık çelişkiyi Adam Smith sorunu (Das Adam Smith Problem) olarak adlandırdılar. Ancak Smith'in kendisi bu ikisi arasında bir çelişki görmüyordu. Söz konusu iki çalışmayı birbirinin tamamlayıcısı, liberal toplumla ilgili sistematik bir dünya görüşü olarak değerlendiriyordu. Smith inanıyordu ki her insanın başkaları tarafından kabul edilmek gibi bir temel arzusu vardır. Bu sempatiyi kazanabilmek için insanlar saygı ve hayranlık kazanacak bir biçimde hareket ederler. Ekonomik hayatta bu, alıcı ve satıcının her ikisinin de yaptıkları işlemden karşılıklı olarak yarar gördüğü ferasetli kişisel çıkar demektir. Dahası, Smith ekonomik ilerleme ve zenginliğin sempati ve hayırseverliğin ön şartı olduğunu ileri sürer. Kısacası Smith, iktisat ve ahlaki davranışı bütünleştirmek isteğindedir.
heart
9 kişi
∙
Adam Smith ve Mandeville
Kimi iktisatçılar, Adam Smith'in "görünmez el" kavramını Hollandalı bir psikiyatrist ve broşürcü olan Bernard Mandeville'in (1670–1733) Arılar Masalı adlı skandal çalışmasından geliştirdiği kanısındadırlar (1997 [1714]). İlk baskıda Mandeville gayet iyi durumdaki bir "şikayetçi arı kovanı"nın dürüstlüğe karar verip ahlaki bir topluma döndükten sonra nasıl hızla yoksullaşıp yıkıldığını anlatır. Daha popüler ikinci baskıda Mandeville, tüm vatandaşların lüks harcama alışkanlıkları ve silahlanmadan vazgeçtiği refah içindeki bir toplumu anlatır. Sonuç, ticaret ve konut sektörlerinin çöktüğü bir depresyondur.

Mandeville'in vardığı sonuç şudur: Açgözlülük, para hırsı ve lüks gibi özel kötü alışkanlıklar, bereketli bir zenginliğin kamusal yararlarına yol açar ve "şer sona erdiği an toplum tamamen yıkılmasa bile bozulur." Açıkça anlaşılan odur ki, Mandeville'in kötü şöhretli paradoksuna göre kişisel çıkar sosyal faydaya yol açar.

Gerek Friedrich Hayek, gerekse John Maynard Keynes, Mandeville'in hikayesini onaylayan yazılar yazmışlardır. Hayek'e göre, Adam Smith iş bölümü, kişisel çıkar, ekonomik özgürlük ve niyetlendirilmiş sonuçlar konusunda Mandeville'den ilham almıştır (Hayek 1984: 184–85). Keynes, Mandeville'in anti-tasarruf konusundaki düşünceleri ile toplumda tam istihdamın sağlanabilmesi için devletçi baskıları onaylamıştır.

Ancak Ahlaki Duygular Kuramı'nda açıkça belirttiği gibi Smith, Mandeville'i tasdik etmemektedir. Kitabını "tamamen zararlı" ve tezini de "yanlış" olarak nitelendiren Smith, ekonomik ilerlemenin açgözlülük, kendini beğenmişlik ve sınırsız bir kendini sevme yoluyla gerçekleşeceği görüşüne katılmamış, Mandeville'in kötü alışkanlık ve erdem arasında hiçbir fark gözetmediğinden şikayet etmiştir (Smith 1976 [1759]: 308–10).
heart
5 kişi
∙
Piyasaya inanmakla birlikte Smith, tüccar ve özel çıkar sahiplerine karşı özür dileyici değildi. Daha meşhur pasajlarından birinde şöyle şikâyette bulunur: "Aynı ticari faaliyetle iştigal eden insanlar eğlence ve şenlik amacıyla bile birbirleriyle çok seyrek bir araya gelir ama aralarındaki konuşmalar ya halkla ilgili bir komplo ile yahut da fiyatları yükseltmek için bir bahane bulmakla son bulur" (1965: 128) Amacı, yasakoyucuları tacirlerin menfaatlerini desteklemeye karşı çıkıp bunun yerine toplumun ortak menfaati lehine hareket etmeye ikna etmektir.
heart
2 kişi
∙
Mark Skousen sözleri ve alıntıları (3)