Stanley Milgram

Stanley Milgram

Ünvan:Sosyal Psikolog - Akademisyen - Yazar
Doğum:15 Ağustos 1933 - 20 Aralık 1984
Doğum Yeri:New York, Amerika Birleşik Devletleri
Eserler:1 kitap
Hakkında

Stanley Milgram, 20. yüzyılın en tartışmalı, en çok atıf yapılan ve sosyal psikoloji alanında devrim yaratan çalışmalarına imza atmış Amerikalı sosyal psikolog ve akademisyendir. Yale, Harvard ve City University of New York (CUNY) gibi prestijli kurumlarda görev yapan Milgram, insan doğasının karanlık yönlerine, grup dinamiklerine ve sosyal ağların yapısına dair sınırları zorlayan deneyleriyle tanınır. Yahudi bir ailenin çocuğu olarak Holokost’un (Yahudi Soykırımı) dehşetinden derinden etkilenmiş ve “Sıradan insanlar nasıl olur da bu kadar korkunç katliamlara suç ortağı olabilir?” sorusunun peşinden giderek insan psikolojisinin en çarpıcı ve rahatsız edici gerçeklerinden birini gün yüzüne çıkarmıştır.

Adını bilim tarihine (ve bir o kadar da araştırma etiği tartışmalarına) kalıcı olarak yazdıran en ünlü çalışması, 1961 yılında Yale Üniversitesi’nde başlattığı “Milgram İtaat Deneyi”dir (Milgram Experiment). Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann’ın yargılanma sürecinden ilham alarak tasarladığı bu deneyde; sıradan insanların, meşru bir otorite figürü (beyaz önlüklü bir bilim insanı) emrettiğinde, tanımadıkları ve masum birine (aslında oyuncu olan birine) ölümcül düzeyde (450 volta kadar) elektrik şoku verip vermeyeceklerini test etmiştir. Deneyin sonuçları tüm bilim dünyasını dehşete düşürmüş; katılımcıların çok büyük bir kısmının, ciddi bir içsel çatışma ve vicdan azabı yaşamalarına rağmen otoriteye boyun eğerek şok seviyesini sonuna kadar artırdığını kanıtlamıştır. Bu sarsıcı bulgularını 1974 yılında yayımladığı “Otoriteye İtaat” (Obedience to Authority) adlı kitabında toplayarak, kötülüğün doğuştan gelen bir canavarlıktan ziyade, belirli sosyal koşullar altında otoriteye boyun eğme eğiliminden kaynaklanabileceğini gözler önüne sermiştir.

Milgram’ın akademik dehası yalnızca itaat deneyleriyle sınırlı kalmamıştır. Birbirini hiç tanımayan insanların devasa bir ağda nasıl birbirine bağlandığını araştırdığı ve günümüzde popüler kültürde “Altı Derece Uzaklık” (Six Degrees of Separation) teorisi olarak bilinen “Küçük Dünya Deneyi” (Small World Experiment) ile sosyal ağ biliminin temelini atmıştır. Ayrıca toplumun farklı gruplara yönelik gizli tutumlarını ölçmek için geliştirdiği “Kayıp Mektup Tekniği” (Lost Letter Experiment) gibi son derece yenilikçi saha araştırmaları tasarlamıştır. İtaat deneylerinde katılımcılara yaşattığı ağır psikolojik stres nedeniyle psikolojide araştırma etiği standartlarının (bilgilendirilmiş onam, katılımcıyı koruma vb.) kökünden değiştirilmesine önayak olmuştur. Sadece 51 yaşında geçirdiği kalp krizi sonucu erken yaşta hayata veda etse de Stanley Milgram, insan doğasının sosyal durumlara ne kadar kırılgan bir şekilde boyun eğdiğini gösteren sarsıcı deneyleriyle modern psikolojinin en efsanevi ve vizyoner figürlerinden biri olmaya devam etmektedir.

Baskılar
1 / 1
Bu yayınevine ait baskı bulunamadı.

Bu Yazara Ait Kitaplar

Deney
Deney
Stanley Milgram
Kafe Kültür Yayıncılık